Bez smaru w pyle i wiórach

Bez smaru w pyle i wiórach

Pył i drobne wióry osadzające się na smarowanych elementach ruchomych zwiększają wymagania związane z czyszczeniem i obsługą maszyn do obróbki drewna. igus proponuje w takich miejscach prowadnice liniowe drylin i łożyska ślizgowe iglidur, które pracują bez dodatkowego smarowania. Rozwiązania te są już stosowane m.in. w trakach tartacznych i mechanizmach regulacyjnych pracujących w zapylonym środowisku.

Cięcie, frezowanie czy szlifowanie drewna zawsze wiąże się z powstawaniem pyłu, trocin i wiórów. Instalacja odpylająca usuwa znaczną część zanieczyszczeń, ale nie zabezpiecza przed nimi wszystkich elementów maszyny. Problem pojawia się zwłaszcza w smarowanych punktach łożyskowania i na prowadnicach. Pył i drobne wióry mogą przywierać do powierzchni pokrytych olejem lub smarem, przez co węzeł ruchowy wymaga częstszego czyszczenia. Wiąże się to z przestojami i kosztami zakupu preparatów do smarowania. Zastosowanie elementów pracujących na sucho eliminuje potrzebę stosowania i okresowego uzupełniania środków smarnych, do których przywierają zanieczyszczenia. igus wykorzystuje w tym celu wysokowydajne polimery. W prowadnicach drylin ruch odbywa się ślizgowo, a wkładka ślizgowa z trybologicznie zmodyfikowanego materiału iglidur zmniejsza tarcie i zapewnia odporność na zużycie. Producent deklaruje odporność systemu na zabrudzenia, takie jak piasek, pył, włókna i wióry. Podczas przesuwu część zanieczyszczeń może być również usuwana z powierzchni współpracujących.

Sprawdzone w tartakach

Warunki panujące przy przecieraniu drewna dobrze pokazują, gdzie taka konstrukcja może znaleźć zastosowanie. igus opisuje wykorzystanie łożysk ślizgowych iglidur J i prowadnic drylin w mobilnych oraz stacjonarnych trakach tartacznych. Elementy pracują tam przy dużym zapyleniu, w obecności wiórów, przy zmianach temperatury i obciążeniach udarowych.

Prowadnice zastosowano m.in. w mechanizmie poziomowania, prowadzeniu piły i elementach regulacyjnych, zastępując w wybranych miejscach klasyczne łożyska oraz smarowane układy stal–stal. Producent tartaków opisywany przez igus deklarował kilkuletnie wykorzystanie drylin w różnych maszynach.

Nie każdy punkt ruchomy w traku czy obrabiarce stawia jednak takie same wymagania. Mechanizm służący do okresowego ustawiania wysokości lub szerokości pracuje inaczej niż wysokoobciążona oś wykonująca szybkie i powtarzalne ruchy robocze. Przy doborze prowadnicy trzeba uwzględnić obciążenie, prędkość, temperaturę, długość przesuwu oraz wymaganą dokładność. Z tego powodu naturalnym obszarem zastosowania bezsmarowych systemów są mechanizmy regulacyjne i pozycjonujące. W maszynach tartacznych mogą odpowiadać za ustawianie prowadnic, zmianę szerokości lub wysokości czy położenie zespołów roboczych.

Gdy pył trafia do łożyska

Problem zanieczyszczeń połączonych ze środkiem smarnym występuje również poza przemysłem drzewnym. W maszynach Wöhler Brush Tech do produkcji szczotek pył i pozostałości po przycinanych włóknach dostawały się do punktów łożyskowania i przywierały do smarowanych powierzchni. Zastosowano tam pracujące na sucho łożyska iglidur i prowadnice drylin. Według igus brak dodatkowego smaru ograniczył osadzanie zanieczyszczeń, które mogły być łatwiej usuwane przez instalację odciągową. Producent wskazuje również na zastosowanie drylin w obrabiarce CNC pracującej przy dużym zapyleniu podczas frezowania. W tej aplikacji prowadnice wykorzystywane są w pracy ciągłej. Oba przykłady pokazują ten sam mechanizm, który ma znaczenie także przy obróbce drewna: usunięcie środka smarnego eliminuje jedną z powierzchni, do których łatwo przywierają drobne zanieczyszczenia.

Bez okresowego smarowania

Rezygnacja z zewnętrznego smarowania usuwa również jedną z regularnych czynności serwisowych. igus określa prowadnice drylin i łożyska iglidur jako rozwiązania bezsmarowe, niewymagające okresowego uzupełniania środka smarnego. Przy większej liczbie punktów łożyskowania może to ograniczyć zakres obsługi i ryzyko związane z pominięciem smarowania lub wykonaniem go w niewłaściwy sposób. Nie znika natomiast zużycie samych elementów. Ich trwałość zależy od parametrów konkretnej aplikacji, dlatego zastąpienie klasycznego łożyska lub prowadnicy stalowej elementem polimerowym wymaga sprawdzenia warunków pracy danego węzła. W maszynach pracujących w pyle i wiórach korzyść z takiego rozwiązania jest dość konkretna: mniej miejsc, w których zanieczyszczenia mogą łączyć się ze smarem, i mniej punktów wymagających jego regularnego uzupełniania. Reszta pozostaje zadaniem konstruktora – prowadnica nadal musi przenieść wymagane obciążenie, zachować odpowiednią dokładność i osiągnąć zakładaną trwałość.  

~basza