Drewno od lat jest wskazywane jako jeden z surowców o dużym potencjale w gospodarce przyszłości. Jego odnawialność, zdolność magazynowania węgla oraz możliwość wielokrotnego wykorzystania sprawiają, że zajmuje ważne miejsce w dyskusji o zrównoważonym rozwoju. Sama odnawialność nie przesądza jednak o środowiskowym bilansie produktu. Znaczenie ma również sposób przetwarzania surowca, zużycie energii, ograniczanie strat oraz przede wszystkim długość użytkowania gotowego wyrobu.
Dlatego przyszłość branży drzewnej powinna być związana nie tylko z efektywnym pozyskiwaniem i wykorzystaniem surowca, ale również z rozwiązaniami, które pozwalają zachować jego wartość przez możliwie długi czas.
Wizerunek drewna wymaga dalszej pracy
Branża drzewna funkcjonuje dziś w otoczeniu rosnących wymagań środowiskowych, wysokich kosztów energii i coraz większej świadomości odbiorców. W takiej sytuacji argument o odnawialności drewna jest ważny, ale niewystarczający.
O środowiskowym bilansie wyrobu decyduje cały łańcuch wartości – od pozyskania surowca, przez jego transport i przetwarzanie, aż po sposób użytkowania i możliwość dalszego wykorzystania. Istotne staje się więc ograniczanie strat materiałowych, poprawa efektywności procesów oraz wydłużanie trwałości produktów.
Najbardziej ekologiczne drewno to drewno, którego nie trzeba wymieniać
Każda przedwczesna wymiana drewnianego elementu oznacza konieczność wykorzystania kolejnej partii surowca, jego przetworzenia, transportu i montażu. Z tego względu trwałość powinna być traktowana jako jeden z istotnych elementów zrównoważonego wykorzystania drewna.
Odpowiednio zabezpieczony materiał jest mniej podatny na działanie czynników biologicznych i może zachować swoje właściwości przez dłuższy czas. Oznacza to nie tylko większą trwałość produktu, ale również możliwość efektywniejszego wykorzystania już pozyskanego surowca.
W praktyce każdy metr sześcienny drewna, który dzięki właściwej ochronie pozostaje w użytkowaniu dłużej, oznacza mniejsze zapotrzebowanie na nowy materiał. Ochrona drewna może być więc elementem szerszej strategii ograniczania strat surowcowych.
Suszenie drewna a ślad węglowy
Istotnym etapem przygotowania drewna do dalszego wykorzystania jest jego suszenie. Proces ten może mieć różny wpływ na bilans emisji w zależności od zastosowanej technologii oraz źródła energii.
Dane przedstawione na wykresie dla 100 000 m³ drewna pokazują wyraźną różnicę pomiędzy naturalnym sezonowaniem drewna zabezpieczonego środkiem Sinesto B a suszeniem mechanicznym w komorach.
W przypadku Sinesto B i suszenia naturalnego wartość równoważnika CO₂ wynosi około 80. Dla suszenia komorowego wykorzystującego energię gazową przedstawiono zakres od 2500 do 5000, natomiast przy wykorzystaniu energii z drewna – od 4500 do 8500.
Porównanie pokazuje, że sposób przygotowania surowca oraz źródło energii wykorzystywane podczas procesu mogą mieć istotne znaczenie dla jego środowiskowego bilansu. Jednocześnie wskazuje na potencjał rozwiązań, które pozwalają ograniczyć zapotrzebowanie na energię w procesie przygotowania drewna.
Impregnacja jako element zrównoważonego wykorzystania surowca
W tym kontekście impregnacja nie powinna być postrzegana wyłącznie jako zabieg techniczny mający zabezpieczyć drewno przed czynnikami biologicznymi. Może ona również wspierać bardziej efektywne gospodarowanie surowcem.
Środek Sinesto B jest stosowany do zabezpieczania świeżo przetartej tarcicy. Ochrona materiału na tym etapie pozwala ograniczyć ryzyko jego degradacji w czasie przechowywania i dalszego przygotowania do wykorzystania. Ma to szczególne znaczenie w przypadku drewna, które wymaga odpowiedniego zabezpieczenia przed czynnikami mogącymi obniżyć jego jakość. Wydłużenie okresu użytkowania drewna oraz ograniczenie strat powstałych w wyniku jego degradacji wpisują się w założenia gospodarki opartej na bardziej racjonalnym wykorzystaniu zasobów. Im większa część pozyskanego surowca może zostać wykorzystana zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem, tym większa jest efektywność całego łańcucha produkcyjnego.
Drewno i odpowiedzialność za przyszłość
Wyzwania związane ze zmianami klimatycznymi powodują, że przedsiębiorstwa coraz częściej analizują nie tylko jakość i funkcjonalność produktów, ale również ich wpływ na środowisko. Dotyczy to także branży drzewnej, która musi szukać sposobów na ograniczanie zużycia energii, emisji oraz strat materiałowych.
Drewno ma w tym zakresie szczególny potencjał, ale jego wykorzystanie wymaga spojrzenia na cały cykl życia produktu. Sam fakt, że jest to surowiec odnawialny, nie wystarczy. Równie ważne jest to, jak długo produkt pozostanie w użytkowaniu, ile materiału zostanie utracone podczas jego przetwarzania oraz jaką ilość energii pochłonie jego przygotowanie.
Dlatego rozwiązania zwiększające trwałość drewna powinny być rozpatrywane jako jeden z elementów odpowiedzialnego gospodarowania zasobami. Ochrona materiału przed degradacją może ograniczać konieczność jego przedwczesnej wymiany, a tym samym zmniejszać zapotrzebowanie na kolejny surowiec.
Trwałość jako kierunek rozwoju branży
Przyszłość sektora drzewnego będzie zależała od zdolności do coraz bardziej efektywnego wykorzystania dostępnych zasobów. Ograniczanie strat, racjonalne gospodarowanie energią, dobór odpowiednich technologii oraz wydłużanie żywotności produktów powinny być traktowane jako elementy jednego procesu.
Odnawialność drewna jest ważnym argumentem przemawiającym za jego wykorzystaniem, ale stanowi dopiero punkt wyjścia. Pełny potencjał tego surowca można wykorzystać wtedy, gdy każdy pozyskany metr sześcienny zostanie zagospodarowany możliwie efektywnie i pozostanie wartościowym materiałem przez jak najdłuższy czas. Drewno przyszłości to zatem nie tylko drewno odnawialne. To przede wszystkim drewno trwałe, odpowiednio chronione i wykorzystywane w sposób, który pozwala maksymalnie wydłużyć jego cykl życia.
~ Marcel Zięba
