Ponad 40 lat doświadczenia FREZWID w branży stolarki otworowej pozwala nam nie tylko produkować narzędzia, ale przede wszystkim rozumieć profil, który ma dzięki nim powstać.
Europejski rynek stolarki otworowej jest niezwykle zróżnicowany. Okno produkowane z myślą o odbiorcy w Wielkiej Brytanii może mieć zupełnie inną konstrukcję niż produkt przeznaczony do Holandii, Skandynawii, Francji czy Belgii. Różnią się kierunkiem i sposobem otwierania, konstrukcją skrzydła i ościeżnicy, geometrią profili, sposobem odprowadzania wody, rodzajem okuć, grubością pakietów szybowych, a także wymaganiami wynikającymi z lokalnej architektury i tradycji budowlanej. Dla producenta okien te różnice oznaczają konieczność zastosowania odpowiedniej technologii obróbki. Wieloletnie doświadczenie firmy Frezwid pozwala jej przygotowywać narzędzia nie tylko do typowych systemów okiennych, ale również do konstrukcji charakterystycznych dla konkretnych krajów.
Nowoczesne technologie muszą współpracować z konstrukcją mającą kilkaset lat
Angielskie sash windows, okna skandynawskie otwierane na zewnątrz, masywne profile holenderskie, drewniane systemy belgijskie czy wymagające rekonstrukcje stolarki zabytkowej czy okna łukowe – każdy z tych produktów wymaga innego podejścia do profilowania. I właśnie ta różnorodność może stać się dla producenta stolarki szansą na wejście na nowe rynki.
Okna angielskie – tradycja przesuwana w pionie
Jednym z najbardziej charakterystycznych elementów brytyjskiej architektury są sash windows, czyli okna przesuwne pionowo. Tradycyjna konstrukcja składa się z dwóch przeszklonych skrzydeł poruszających się w prowadnicach jedno nad drugim. W klasycznych box sash windows ciężar skrzydeł równoważony jest przez przeciwwagi ukryte w specjalnych komorach po bokach ościeżnicy. Skrzydło połączone jest z nimi za pomocą linek lub łańcuchów prowadzonych przez koła pasowe.
To właśnie rozbudowana skrzynkowa konstrukcja ościeżnicy, prowadzenie skrzydeł, charakterystyczne listwy oraz miejsca przeznaczone na mechanizm przeciwwag sprawiają, że profilowanie elementów znacząco różni się od klasycznego środkowoeuropejskiego okna rozwierno-uchylnego. Tradycyjny wygląd dodatkowo podkreślają szprosy. W architekturze georgiańskiej popularny był między innymi podział „six over six”, czyli po sześć pól szybowych w każdym skrzydle. Dla producentów stolarki drewnianej Wielka Brytania pozostaje więc interesującym rynkiem, na którym nowoczesne technologie produkcji muszą współpracować z konstrukcją mającą kilkaset lat tradycji.
Okna skandynawskie otwierane w stronę natury
W Skandynawii konstrukcję okna przez lata kształtował klimat. Jedną z najbardziej rozpoznawalnych cech tamtejszej stolarki jest otwieranie skrzydła na zewnątrz. Rozwiązanie pozwala zachować przestrzeń wewnątrz pomieszczenia, a podczas silnego wiatru napór powietrza dodatkowo dociska skrzydło do ramy.
Charakterystyczne są również stosunkowo wąskie powierzchnie czołowe profili przy zwiększonej głębokości konstrukcji. Pozwala to uzyskać odpowiednią sztywność przy zachowaniu możliwie dużej powierzchni przeszklenia – szczególnie istotnej w krajach o ograniczonej ilości światła słonecznego w okresie zimowym. Skandynawia to dobry przykład rynku, na którym pozornie niewielka zmiana – odwrócenie kierunku otwierania – prowadzi do zupełnie innej konstrukcji profilu i wymaga odpowiednio przygotowanego procesu technologicznego. Pod pojęciem okna skandynawskiego kryje się przy tym kilka sposobów otwierania: Side Hung, Top Hung, Side Swing czy Top Swing. W systemach obrotowych skrzydło może obracać się nawet o około 180°, dzięki czemu możliwe jest wygodne mycie jego zewnętrznej powierzchni od strony pomieszczenia.
Okna holenderskie – szeroka ościeżnica, której nie sposób pomylić
Natomiast okna przeznaczone na rynek holenderski można często rozpoznać już po samym profilu. Ich najbardziej charakterystycznym elementem jest bardzo głęboka i optycznie szeroka ościeżnica. W rozwiązaniach przeznaczonych dla tego rynku spotyka się ramy o głębokości zabudowy około 120 mm, łączone ze skrzydłami o odmiennej geometrii. Nie jest to wyłącznie zabieg stylistyczny. Holenderskie budownictwo jest silnie związane z elewacjami z cegły licowej i klinkieru. Charakterystyczna rama wyposażona w odpowiednie zewnętrzne przylgi umożliwia dopasowanie okna do takiej konstrukcji budynku bez konieczności rozbudowanej dodatkowej obróbki murarskiej. Wyróżnikiem pozostaje również rozbudowany węzeł słupka stałego oraz specyficzne złożenie ościeżnicy ze skrzydłem. W efekcie okno sprawia wrażenie masywnego, stabilnego i ma charakterystyczną dla holenderskiej architektury optykę. Dla producenta planującego eksport do Niderlandów oznacza to konieczność dostosowania nie tylko wymiarów profilu, ale całej geometrii obróbki. Jest to doskonały przykład sytuacji, w której odpowiednio zaprojektowany zestaw głowic i frezów może otworzyć dostęp do zupełnie nowej grupy odbiorców.
Gdy profil przestaje być prostą linią
Łuki, półkola, odcinki koła oraz indywidualnie projektowane kształty okien są rozwiązaniami spotykanymi zarówno w nowoczesnej architekturze, jak i podczas renowacji obiektów historycznych. Tutaj wyzwaniem nie jest jeden charakterystyczny system narodowy, lecz geometria całej konstrukcji. Produkcja okien łukowych wymaga zachowania ciągłości profilu, właściwego połączenia części prostych z elementami krzywoliniowymi oraz precyzyjnego odwzorowania wrębów, przylg, miejsc osadzenia uszczelek i pakietu szybowego. W przypadku drewna szczególnego znaczenia nabiera dokładność wykonania elementów o zmiennej geometrii i ich późniejszego spasowania. W PVC i aluminium dochodzą wymagania związane z technologią kształtowania właściwą dla danego systemu profilowego. Jest to więc segment, w którym standardowe rozwiązanie nie zawsze wystarcza – dlatego odpowiednio przygotowane narzędzie profilowe wykonane pod konkretną konstrukcję i maszyny może być jednym z kluczowych elementów technologii.
Okna zabytkowe i skrzynkowe – kiedy narzędzie musi odtworzyć historię
Z kolei renowacja stolarki zabytkowej stawia przed producentem zupełnie inne wymagania niż seryjna produkcja nowoczesnego okna. Liczy się nie tylko funkcjonalność, ale również zachowanie historycznych proporcji, kształtu profilu, listew, szprosów i charakterystycznych połączeń. Tradycyjne okno skrzynkowe składa się z podwójnych skrzydeł oraz oboknia tworzącego charakterystyczną skrzynkę. Konstrukcja może obejmować ościeżnicę połączoną z jednym lub kilkoma elementami krosna. Okna tego rodzaju rozpowszechniły się w Polsce szczególnie w drugiej połowie XIX wieku i do dziś stanowią istotny element wielu zabytkowych kamienic, dworów i obiektów historycznych. W takich realizacjach ogromnego znaczenia nabiera możliwość odtworzenia istniejącego profilu. Narzędzie tego typu nie znajdziemy w katalogu. Muszą zostać wykonane na podstawie dokumentacji technicznej, przekrój, wzorcowy element lub najczęściej profil istniejącego historycznego okna. Dzięki indywidualnie zaprojektowanym głowicom i frezom możliwe jest połączenie tradycyjnego wyglądu stolarki z powtarzalnością i dokładnością współczesnej produkcji.
Okna francuskie charakterystyczne spotkanie dwóch skrzydeł
Francuska stolarka drewniana posiada wiele historycznych odmian, jednak jednym z jej najbardziej charakterystycznych detali jest sposób, w jaki dwa skrzydła spotykają się pośrodku okna. W tradycyjnych konstrukcjach spotyka się połączenie określane jako mouton et gueule de loup. Krawędzie dwóch skrzydeł otrzymują wzajemnie dopasowane, profilowane powierzchnie, dzięki czemu po zamknięciu zazębiają się ze sobą. Z rozwiązaniem tym historycznie związane są również tradycyjne systemy zamykania, takie jak espagnolette czy crémone. W efekcie środkowa część okna nie jest jedynie prostym stykiem dwóch identycznych profili. Jej geometria staje się jednym z najbardziej charakterystycznych elementów całej konstrukcji. Dla producenta oznacza to potrzebę bardzo dokładnego wykonania komplementarnych profili obu skrzydeł. Odpowiednia geometria narzędzia wpływa tutaj zarówno na wygląd, jak i prawidłowe spasowanie skrzydeł gotowego okna.
Profil belgijski to kolejny przykład konstrukcji, w której lokalna tradycja wpłynęła na sposób wykonania drewnianego okna. Jedną z najbardziej charakterystycznych cech jest rezygnacja z typowych zewnętrznych aluminiowych okapników na rzecz rozwiązania wykonanego w drewnie. Spotykane są między innymi warianty profilu belgijskiego A i B, różniące się sposobem realizacji odwodnienia dolnej części konstrukcji. Wariant A wykorzystuje prostszą geometrię dolnego profilu i drewnianego okapnika. Wariant B ma bardziej rozbudowaną strefę odwodnienia, z drewnianym okapnikiem współpracującym z dodatkową listwą okapową. Różnice te wpływają na geometrię ramy i skrzydła, a tym samym wymagają odpowiednio dobranych głowic i frezów profilowych. Dzięki temu zewnętrzna strona okna zachowuje bardziej jednolity, tradycyjny charakter – bez wizualnego oddzielania drewnianej konstrukcji przez metalowy element. To detal, który na pierwszy rzut oka może wydawać się niewielki, ale z punktu widzenia producenta zmienia geometrię dolnych elementów ramy i skrzydła, a tym samym również sposób ich profilowania.
Nowe okno może oznaczać
nowy rynek Brytyjskie sash window, skandynawskie okno otwierane na zewnątrz, szeroki profil holenderski, francuskie połączenie skrzydeł, belgijska konstrukcja bez aluminiowego okapnika czy zaawansowany profil okna pasywnego mają jedną wspólną cechę – za każdym z nich stoi odpowiednia technologia produkcji. Dla zakładu produkującego stolarkę posiadany park maszynowy nie musi więc oznaczać ograniczenia do jednego rodzaju okna czy jednego rynku. Odpowiednio przygotowane oprzyrządowanie może pozwolić rozszerzyć ofertę o nowe konstrukcje i rozpocząć produkcję dla odbiorców zagranicznych. Frezwid analizuje konstrukcję okna, materiał, sposób obróbki oraz wymagania konkretnego systemu i na tej podstawie przygotowuje rozwiązanie narzędziowe dostosowane do technologii klienta. Nowy profil może być początkiem nowego produktu, a nowy produkt – początkiem nowego rynku.
~Tomasz Bogacki
