Choć kojarzone z minioną epoką przez mylenie go z gumoleum, linoleum wraca dziś na fali zainteresowania materiałami zdrowymi, trwałymi i przyjaznymi środowisku. Produkowane przez Tarkett linoleum jest jednocześnie produktem rzemieślniczym i zaawansowanym technologicznie – powstaje z naturalnych składników, głównie surowców roślinnych i drewnopochodnych, a jego proces wytwarzania pozostaje niemal niezmieniony od ponad stu lat. Ten klasyczny materiał oferuje jednak parametry, które wpisują się w nowoczesne potrzeby architektów, projektantów i inwestorów.
W przeciwieństwie do syntetycznych wykładzin, linoleum TARKETT powstaje niemal w całości ze składników naturalnych – ich udział wynosi ok. 97 proc., z czego duża część to surowce odnawialne. Bazą materiału jest olej lniany, znany ze swoich właściwości utwardzających i odporności na starzenie. Poddany kontrolowanemu procesowi utleniania, łączy się z naturalną żywicą sosnową, tworząc tzw. cement linoleum. Ta mieszanina stanowi spoiwo dla pozostałych składników i w dużej mierze decyduje o elastyczności oraz trwałości gotowego produktu.
Jednym z kluczowych komponentów linoleum Tarkett są materiały drewnopochodne, przede wszystkim mączka drzewna (pył drzewny). Jest to bardzo drobny, jednorodny proszek powstający podczas mechanicznej obróbki drewna – strugania, szlifowania czy frezowania. Wbrew pozorom nie jest to odpad, lecz pełnowartościowy surowiec używany od lat w produkcji materiałów kompozytowych i naturalnych okładzin. Dzięki porowatej strukturze i wysokiej powierzchni właściwej mączka drzewna w linoleum pełni rolę stabilizatora masy, zwiększa jej spoistość, poprawia elastyczność i wpływa na finalną odporność na uderzenia. Dodatkowo zapewnia lepsze połączenie między cementem linoleum a pigmentami.
Drugim istotnym surowcem jest sproszkowany korek, który zwiększa sprężystość wykładziny, pozwalając jej pracować z podłożem bez ryzyka pękania. Jego komórkowa budowa poprawia również parametry akustyczne posadzki, co jest ważne zwłaszcza w obiektach publicznych i budownictwie mieszkaniowym. Do mieszanki trafia także kalcyt (mączka wapienna), który wzmacnia strukturę i nadaje masie odpowiednią gęstość. Całość barwiona jest naturalnymi pigmentami mineralnymi, a następnie nanoszona na tkaninę jutową – jedyny w pełni naturalny nośnik stosowany w elastycznych materiałach podłogowych.
To zestawienie składników nie jest przypadkowe. Od końca XIX w. formuła linoleum zmieniła się tylko w szczegółach, ponieważ już pierwotna receptura okazała się niezwykle stabilna i zdrowa dla użytkowników. Współczesne kolekcje Tarkett rozwijają tę tradycję, podnosząc jakość surowców, wprowadzając recykling oraz eliminując wszelkie potencjalnie szkodliwe dodatki. Efekt to materiał bez PVC, ftalanów, chloru czy syntetycznych zmiękczaczy.
Proces produkcji – połączenie przemysłu z rzemiosłem
Produkcja linoleum różni się diametralnie od wytwarzania wykładzin syntetycznych, które powstają w szybkim, wysoko zautomatyzowanym cyklu. Tu kluczowy jest czas, a cały proces można porównać do długotrwałego dojrzewania materiału.
Wszystko zaczyna się od utleniania oleju lnianego. Ten etap – trwający wiele godzin – prowadzony jest w kontrolowanej temperaturze, by uzyskać odpowiednią lepkość i reaktywność oleju. Dopiero wtedy mieszany jest z żywicą sosnową, tworząc cement linoleum. Do tej lepkiej, aromatycznej masy dodaje się następnie mączkę drzewną, korek i kalcyt. Mieszanie odbywa się w dużych miesiarkach, przypominających przemysłowe odpowiedniki dawnych dzież wykorzystywanych do wyrabiania gliny.
Po uzyskaniu jednorodnej konsystencji masa przepuszczana jest przez walce i laminowana na jutowy nośnik. W tym momencie materiał pozostaje jeszcze plastyczny, daleki od ostatecznej twardości i odporności. To właśnie powolne suszenie, trwające od kilku do nawet kilkunastu tygodni, nadaje linoleum jego docelowe właściwości. W trakcie tego procesu zachodzą reakcje sieciowania olejów i żywic, dzięki czemu wykładzina staje się elastyczna, wytrzymała i odporna na ścieranie.
Na końcu powierzchnia jest zabezpieczana powłokami ochronnymi – w przypadku Tarkett najczęściej warstwą xf²™. To ona odpowiada za ograniczenie wymagań konserwacyjnych, zwiększenie odporności na zabrudzenia i łatwość utrzymania higieny, co jest kluczowe w takich obiektach, jak szkoły, szpitale czy biura.
Ekologia potwierdzona składem, procesem i recyklingiem
Linoleum Tarkett nie jest ekologiczne „z założenia” – jest takie w sposób mierzalny. Naturalność surowców to tylko jeden aspekt. Drugim jest możliwość ich zamknięcia w obiegu. Odpady poprodukcyjne i ścinki montażowe mogą być ponownie przetworzone i wykorzystane w nowych produktach. W wielu kolekcjach udział komponentów pochodzących z recyklingu sięga nawet 40 proc.
Istotnym elementem oceny środowiskowej są również niezwykle niskie emisje lotnych związków organicznych (VOC). Linoleum naturalnie wykazuje właściwości antybakteryjne i antystatyczne, które wynikają z obecności utlenionego oleju lnianego. To sprawia, że produkt nie wymaga chemicznych dodatków biobójczych ani antystatycznych.
Nie bez znaczenia pozostaje także trwałość – odpowiednio użytkowane linoleum może służyć 20-30 lat, a po demontażu nadaje się do recyklingu lub kompostowania w warunkach przemysłowych. W rezultacie jego ślad środowiskowy w całym cyklu życia jest znacznie niższy niż w przypadku większości materiałów syntetycznych.
Powrót klasyki w nowoczesnej odsłonie To, że linoleum przeżywa dziś renesans, nie jest przypadkiem. Połączenie naturalnych składników, trwałości oraz niskiego wpływu na środowisko sprawia, że materiał ten doskonale odpowiada na potrzeby współczesnego budownictwa. Tarkett, korzystając ze 150-letniego doświadczenia, udowadnia, że tradycyjne technologie mogą być fundamentem nowoczesnych, zdrowych i ekologicznych wnętrz.
~basza
