Centrum Drewna i Konstrukcji Drewnianych to wspólne działanie Instytutu Nauk Drzewnych i Meblarstwa oraz Instytutu Inżynierii Lądowej SGGW, Instytutu Techniki Budowlanej oraz Stowarzyszenia Energooszczędne Domy Gotowe.
– W całej Europie coraz powszechniejsze są wielopiętrowe budynki w konstrukcji drewnianej – powiedział Marek Beśka, prezes Stowarzyszenia Energooszczędne Domy Gotowe, inaugurując podczas targów Budma w Poznaniu działalność Centrum Drewna i Konstrukcji Drewnianych (CDiKD), stworzonego w Szkole Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie. – Powinniśmy w Polsce też stawiać takie wielkokubaturowe obiekty całkowicie w konstrukcji drewnianej, jak w Norwegii, Szwecji czy Niemczech, a nie tylko domy jednorodzinne. Dlatego za niezbędne uznaliśmy opracowanie adekwatnych ram regulacyjnych, co ma być jednym z celów tworzonego Centrum.
– Inicjatywa powołania Centrum pojawiła się w 2024 roku, przy okazji dyskusji powiązanych z prowadzonymi na SGGW w Warszawie podyplomowymi studiami „Budownictwo drewniane” – mówiła Ewa Ingeborga Kotwica, ekspert ds. konstrukcji drewnianych, inicjatorka przedsięwzięcia. – W kwietniu 2025 roku pomysł został przedstawiony po raz pierwszy oficjalnie i spotkał się z pozytywnym odbiorem w Ministerstwie Rozwoju i Technologii, które objęło patronat nad tym przedsięwzięciem. Inicjatorzy wywodzą się z Instytutu Nauk Drzewnych i Meblarstwa i Instytutu Inżynierii Lądowej SGGW w Warszawie oraz ze Stowarzyszenia EDG, skupiającego wykonawców budownictwa prefabrykowanego. Przedsięwzięcie wspiera Instytut Techniki Budowlanej.
Połączenie doświadczeń i wiedzy
CDiKD ma stanowić połączenie doświadczeń i wiedzy z całego obszaru dotyczącego wykorzystania drewna w konstrukcjach. Ma obejmować analizę jakości surowca, zagadnienia przetwarzania i modyfikowania, badania wyrobów budowlanych, projektowanie obiektów i badania konstrukcji drewnianych, ich wznoszenie i eksploatację. Placówka jest niezbędna, albowiem budownictwo drewniane to obecnie istotna w świecie droga realizacji celów klimatycznych, a w naszym kraju jest to wciąż mniej popularna technologia wznoszenia domów i placówek użyteczności publicznej.
– Jednak trzeba powiedzieć, że budownictwo drewniane jest mniej „odporne” na nierzetelności projektowo-materiałowo-wykonawcze – akcentowała Ewa Ingeborga Kotwica. Tylko odpowiednio przeprowadzony proces projektowania i realizacji oraz właściwe użytkowanie gwarantują pełne bezpieczeństwo, w tym pożarowe obiektów drewnianych.
Wyzwania dla Centrum
Wśród wyzwań dla Centrum wskazuje się na konieczność zmian w warunkach technicznych celem likwidacji barier dla budownictwa drewnianego w Polsce, wypracowania przepisów dedykowanych budownictwu drewnianemu oraz ramowych wytycznych kontroli (projektowanie, wyroby, wykonawstwo, kwestie energetyczne i pożarowe) – celem zniwelowania braku równych szans zaistnienia na rynku rzetelnych projektantów, producentów i wykonawców.
Jest też konieczność opracowania zasad i wytycznych projektowo-wykonawczych dla budynków niskoemisyjnych, dokończenia badań z Siecią Łukasiewicz i wprowadzenia polskich klas sortowniczych do EN 1912, opracowania przepisów dotyczących kształcenia brakarzy oraz nadawania im uprawnień oraz podniesienia poziomu wiedzy uczestników procesu budowlanego – od projektantów przez dostawców i wykonawców, aż do użytkowników obiektów o konstrukcji drewnianej. W Centrum mają być realizowane szkolenia dla projektantów, wykonawców i nadzoru budowlanego oraz realizowane wsparcie dla podniesienia poziomu szkolnictwa średniego i wyższego w zakresie budownictwa drewnianego.
Realizacja celów CDiKD przewidziana jest w oparciu o trzy działy: naukowo-edukacyjno-legislacyjny (niekomercyjny), badawczy (komercyjny i niekomercyjny) oraz komercyjny dział szkoleniowy.
Obszary wymagające zmian
O potrzebach budownictwa drewnianego w zakresie legislacji, projektowania, produkcji i wykonawstwa mówili mgr inż. Ewa Ingeborga Kotwica oraz dr inż. Paweł Sulik z ITB. Przekonywali, że maksymalna prefabrykacja drewniana w zakładzie spełnia wszystkie postulaty i współczesne oczekiwania.
W krajach, w których budownictwo drewniane odgrywa znaczącą rolę, do przepisów i ich egzekwowania podchodzi się kompleksowo. U nas brak przepisów lub ich nieścisłości wpływają negatywnie na bezpieczeństwo użytkowników. Dlatego legislacja to ważny obszar wymagający zmian.
– Często wykonawca radzi sobie jak potrafi, więc nawet najlepszy i najpiękniejszy projekt nie spełni oczekiwań, gdy konstrukcja jest błędnie zaprojektowana, niekompletna lub nie zostanie poprawnie wykonana – podsumowała Ewa Ingeborga Kotwica.
Iść z budownictwem w górę
W ramach krótkiego panelu dyskusyjnego Tomasz Balcerowski, prezes Ekoinbudu powiedział, że branża oczekuje od Centrum funkcji strażnika jakości wznoszonych obiektów. Bo nie wszyscy wykonawcy przestrzegają norm, zasad, przepisów, co negatywnie wpływa na zasady uczciwej konkurencji. Potrzebujemy profesjonalizacji i specjalizacji, bo błędy budowlane straszą przez lata.
Marta Nazarczuk z MOD-21 powiedziała, że inne kraje mają jasne przepisy, a u nas problemem jest otoczenie regulacyjno-biznesowe oraz brak wyuczonych kadr do projektowania czy wykonawstwa w fabryce.
– Potrafimy budować bezpieczne przegrody do budynków wielopiętrowych w Norwegii, Szwecji czy w Niemczech – zapewniał Kamil Kowalczyk z Unihouse – ale takich samych nie możemy wykorzystać w kraju dla wysokiego budownictwa. Krok po kroku pokonujemy bariery dotyczące wyższych budynków. Musimy sami wszystko badać i udowadniać, że można iść z budownictwem drewnianym w górę. Ponadto działamy na zasadzie deklaratywności producenta, a nie spełniania jasno określonych parametrów. Dlatego nowy Instytut powinien skoncentrować się na problemach bezpieczeństwa pożarowego i akustyki budynków. O oczekiwaniach wobec Centrum mówili także przedstawiciele firm członkowskich: Artur Kowalski, prezes Andrewex, Marcin Balon z Treet oraz Tomasz Szczesiak z Simpson Strong-Tie i Urszula Kotwica z Technika WiNK.
~Janusz Bekas
