Organizacja działająca na rzecz producentów palet EPAL złożyła zawiadomienie do Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Podejrzewa nadużycie pozycji dominującej przez lidera rynku FMCG i zawarcie przez niego porozumienia, ograniczającego konkurencję na rynku palet drewnianych.
Zdaniem EPAL Polska działania największej sieci handlowej w Polsce mogą prowadzić do ograniczenia konkurencji na rynku palet oraz osłabienia otwartego systemu wymiany europalet. W ocenie organizacji Biedronka, wykorzystując swoją silną pozycję na rynku zakupów FMCG, może narzucać dostawcom określone rozwiązania logistyczne, eliminując alternatywne systemy.
Biedronka odpowiada obecnie za ponad 46% segmentu nowoczesnego handlu spożywczego w Polsce. Przy takiej skali działalności wymaganie od dostawców korzystania z konkretnego typu palet – pod rygorem ich przejęcia bez ekwiwalentu – może, zdaniem EPAL, stanowić praktykę zakazaną przez przepisy prawa konkurencji.
Podejrzenie ograniczania konkurencji
W zawiadomieniu skierowanym do UOKiK EPAL Polska wskazuje również na możliwość zawarcia niedozwolonego porozumienia pomiędzy Jeronimo Martins Dystrybucja a CHEP Polska. Celem takiego działania miałoby być ograniczenie konkurencji ze strony otwartego systemu europalet.
CHEP, którego udział w polskim rynku paletowym szacowany jest na 40–50%, jest jednym z największych operatorów systemów zamkniętych. Zdaniem EPAL eliminacja białych europalet z obiegu w największej sieci handlowej w kraju byłaby dla operatora niebieskich palet istotnym wzmocnieniem pozycji rynkowej.
Mechanizm przejęcia palet
Zgodnie z planowanymi zasadami, od 1 sierpnia 2027 roku dostawcy, którzy dostarczą towary do Biedronki na białych europaletach, mają utracić je bezpowrotnie. Sieć miałaby przejmować takie palety na własność, traktując je jako „jednorazowe”.
EPAL Polska wskazuje, że w praktyce oznacza to dodatkowe obciążenie finansowe dla dostawców, którzy staną przed wyborem: ponieść koszty przejścia na zamknięty system paletowy albo zaakceptować utratę własnych palet przy kolejnych dostawach.
– Dostawca staje przed wyborem: ponieść dodatkowe koszty przejścia na system kolorowy lub tracić palety przy każdej dostawie. Przy skali dostaw do Biedronki ta kalkulacja wypada jednoznacznie – wyjaśnia Elżbieta Modzelewska-Wąchal, radca prawny specjalizująca się w prawie konkurencji.
W zawiadomieniu EPAL wskazuje trzy potencjalne naruszenia przepisów ustawy antymonopolowej:
- narzucanie warunków zakupu poprzez wymaganie od dostawców określonego rodzaju opakowań transportowych (art. 9 ust. 2 pkt 1),
- działania ograniczające konkurencję i prowadzące do marginalizacji systemu palet białych (art. 9 ust. 2 pkt 5),
- narzucanie uciążliwych warunków umów poprzez przejmowanie palet bez ekwiwalentu (art. 9 ust. 2 pkt 6).
Dlaczego EPAL mówi o możliwej zmowie?
CHEP jest globalnym liderem rynku palet poolingowych. W Europie firma dysponuje ponad 120 milionami palet w obiegu – kilkukrotnie więcej niż wielu konkurencyjnych operatorów. W niektórych krajach jego udział w rynku jest szczególnie wysoki, np. w Wielkiej Brytanii sięga około 90%.
Według EPAL Polska wyeliminowanie białych europalet z dostaw do największej sieci handlowej w Polsce byłoby strategicznym sukcesem dla operatora niebieskich palet.
– Pozostałe dopuszczone przez Biedronkę poole – LPR i NDHP – mają marginalne udziały, nieprzekraczające kilku procent. W praktyce mówimy o sytuacji, z której skorzysta przede wszystkim CHEP – zauważa Roman Malicki, prezes zarządu EPAL Polska.
EPAL wnioskuje o zabezpieczenie
Organizacja zwróciła się również do UOKiK o zastosowanie środka zabezpieczającego, który zobowiązałby Biedronkę do dalszego przyjmowania dostaw na paletach białych do czasu zakończenia postępowania.
Argumentem EPAL jest ryzyko trwałych i nieodwracalnych skutków rynkowych. Zdaniem organizacji wdrożenie nowych zasad może doprowadzić do likwidacji części zakładów produkujących i naprawiających europalety oraz zmusić dostawców do przejścia na zamknięte systemy poolingowe.
– Jeśli setki producentów palet zbankrutują, zakłady naprawcze zamkną działalność, a dostawcy przestawią się na systemy zamknięte, powrót do stanu sprzed decyzji będzie nieosiągalny – przekonuje Roman Malicki.
Białe palety odpowiadają na wymagania nowoczesnej logistyki
EPAL podkreśla, że otwarty system europalet rozwija się technologicznie. Palety oznaczone indywidualnym kodem QR pozwalają na identyfikację każdego nośnika, kontrolę autentyczności, automatyzację ewidencji oraz integrację z systemami logistycznymi.
Zdaniem organizacji rozwiązania te odpowiadają na argument, że systemy zamknięte zapewniają większą kontrolę nad obiegiem palet. Europalety EPAL produkowane są przez lokalne zakłady w Polsce, wspierają krajowe miejsca pracy oraz wpisują się w założenia unijnego rozporządzenia PPWR dotyczącego wielorazowości i recyklingu opakowań.
Co może zrobić UOKiK?
Urząd może najpierw wszcząć postępowanie wyjaśniające, a następnie – jeśli znajdzie podstawy – postępowanie antymonopolowe. W przypadku potwierdzenia praktyk ograniczających konkurencję przedsiębiorstwom mogą grozić kary finansowe sięgające do 10% rocznego obrotu.
Przy przychodach Biedronki przekraczających 100 mld zł potencjalna kara mogłaby sięgać miliardów złotych. Branża paletowa i logistyczna oczekują teraz na decyzję regulatora, która może mieć znaczenie dla całego rynku obrotu europaletami w Polsce.
~kafal
