Licencja FLEGT ma być gwarancją, że drewno jest pozyskiwane wyłącznie z wyznaczonych obszarów, na których wycinka jest ściśle regulowana.
Ghana osiągnęła historyczny poziom, stając się pierwszym krajem afrykańskim, który uzyskał od Unii Europejskiej przyspieszoną licencję FLEGT (Forest Law Enforcement, Governance and Trade) na eksport drewna. To ważny krok w zrównoważonej gospodarce leśnej i handlu drewnem, stawiający Ghanę w czołówce ekologicznych praktyk leśnych. Dzięki licencji, drewno ghańskie może być teraz sprzedawane na rynkach europejskich bez dalszych kontroli legalności, dzięki szesnastoletniemu procesowi negocjacji między Ghaną a Komisją Europejską.
Transformacyjna zmiana w zarządzaniu lasami
Licencja FLEGT, przyznana na mocy dobrowolnej umowy o partnerstwie (VPA) podpisanej w 2009 r., wyznaczyła standard dla transparentnej i odpowiedzialnej produkcji drewna w Ghanie. VPA ma na celu zapewnienie, że eksport drewna pochodzi z legalnych źródeł i spełnia najwyższe standardy zrównoważonego rozwoju. Ghana, obok Indonezji, jest jednym z dwóch krajów, które otrzymały prestiżową licencję FLEGT, co stanowi znaczące osiągnięcie zarówno dla kraju, jak i dla światowego przemysłu drzewnego.
W ramach nowego systemu drewno może być pozyskiwane wyłącznie z wyznaczonych obszarów, na których wycinka jest ściśle regulowana. Surowe przepisy zabraniają wycinki w strefach wrażliwych, takich jak obszary chronione, zbocza czy w pobliżu źródeł wody. Takie podejście gwarantuje pozyskiwanie wyłącznie legalnego i zrównoważonego drewna, z wyraźnym zaangażowaniem w ochronę bioróżnorodności. System jest odpowiedzią na rosnące zagrożenie nielegalną wycinką, która doprowadziła do uszczuplenia zasobów leśnych na całym świecie.
– System przynosi korzyści nie tylko środowisku, ale także lokalnym społecznościom mieszkającym w pobliżu miejsc wyrębu – pochwalił te środki Albert Katako, szef programów w Civic Response, ghańskiej organizacji wspierającej. – Po raz pierwszy społeczności te odczują realne korzyści finansowe z przemysłu drzewnego. Firmy zajmujące się wyrębem są zobowiązane do negocjowania umów o odpowiedzialności społecznej (SRA) z tymi społecznościami, gwarantując im otrzymywanie tantiem lub innych form rekompensaty. Ustanowiono już ponad 100 SRA, co stanowi namacalny związek między zrównoważoną gospodarką leśną a lokalnym rozwojem gospodarczym.
Licencja FLEGT jest częścią szerszej inicjatywy mającej na celu modernizację praktyk gospodarki leśnej w Ghanie. System Zapewnienia Legalności Drewna (TLAS) śledzi teraz drewno od pnia do eksportu, wykorzystując dane elektroniczne do monitorowania każdego etapu łańcucha dostaw drewna. Ten cyfrowy system zrewolucjonizował administrację leśną w Ghanie, ułatwiając zapewnienie, że cały eksport drewna jest identyfikowalny i pochodzi z legalnego źródła. System Zapewnienia Legalności Drewna jest wspierany przez audyty, co zapewnia przejrzystość w łańcuchu dostaw drewna.
– Ten system odpowiedzialności spotkał się z uznaniem zarówno krajowych, jak i międzynarodowych interesariuszy – podkreślił Hugh Brown, dyrektor generalny Ghana Forestry Commission. – Sukces Ghany we wdrożeniu tego systemu może zainspirować inne kraje do przyjęcia podobnych ram zarządzania lasami.
Wyzwania stojące przed programem FLEGT
Choć osiągnięcie Ghany jest powszechnie chwalone, istnieją obawy o przyszłość inicjatywy FLEGT. Zmiany polityczne w Europie wzbudziły obawy, że Ghana może być ostatnim krajem korzystającym z licencji FLEGT. UE wykazuje oznaki wycofywania się ze swojego zaangażowania w zarządzanie lasami, o czym świadczy niedawna decyzja o rozwiązaniu dobrowolnych umów o partnerstwie (VPA) z Kamerunem i Liberią. Działania te spotkały się z krytyką ze strony organizacji ekologicznych i byłych przywódców, w tym byłej prezydent Liberii Ellen Johnson Sirleaf, która ostrzegła, że podważy to wysiłki na rzecz zwalczania nielegalnej wycinki w Afryce.
Pomimo tych wyzwań, ghańska licencja FLEGT nadal może stanowić silny przykład. Obowiązujący system identyfikowalności ma potencjał, aby zostać wdrożony przez inne kraje i dotyczyć innych towarów związanych z wylesianiem, takich jak kakao i kawa. Jednak przyszłość programu FLEGT zależy od zdolności UE do dotrzymania zobowiązania do zrównoważonych praktyk leśnych i dążenia do bardziej solidnych porozumień globalnych.
Rozporządzenie UE w sprawie wylesiania (EUDR), które ma wkrótce wejść w życie, może pomóc w rozwiązaniu niektórych problemów, z którymi borykają się takie kraje jak Ghana. Rozporządzenie będzie wymagać od europejskich firm udowodnienia, że importowane przez nie towary, takie jak kakao, są legalnie uprawiane i nie przyczyniają się do wylesiania. Wystąpiły jednak opóźnienia we wdrażaniu EUDR, co stawia pod znakiem zapytania długoterminowe zaangażowanie UE w walkę z podstawowymi przyczynami wylesiania.
Osiągnięcie Ghany świadczy o zaangażowaniu tego kraju w zrównoważoną produkcję drewna. Kraj ten stał się liderem w odpowiedzialnym leśnictwie, a licencja FLEGT niewątpliwie zwiększy eksport drewna do UE. Klimat polityczny wokół zobowiązań UE w zakresie ochrony lasów pozostaje jednak niepewny. Los umów handlowych dotyczących drewna zawartych przez inne kraje afrykańskie może zależeć od przyszłych działań UE. Choć sukces Ghany może służyć jako wzór dla innych państw, UE musi pokazać, że nadal angażuje się w promowanie zrównoważonego zarządzania lasami i walkę z wylesianiem w globalnych łańcuchach dostaw.
~joiner
