Symbol Expo 2025 w Osace – monumentalny, drewniany pierścień zaprojektowany przez Sou Fujimoto – znajduje się w trakcie demontażu. Choć obiekt projektowany był z myślą o długiej żywotności i mógłby służyć jeszcze przez dziesięciolecia, znaczna część zastosowanego drewna najprawdopodobniej zostanie skierowana do energetycznego przetworzenia. Sam architekt nie ukrywa rozczarowania takim scenariuszem, podkreślając, że potencjał ponownego wykorzystania konstrukcji – zarówno w całości, jak i w elementach – był zdecydowanie większy.
The Grand Ring był jedną z najbardziej rozpoznawalnych realizacji Expo 2025 w Osace. Okrągła konstrukcja o powierzchni ponad 61 tys. mkw., obwodzie sięgającym dwóch kilometrów i średnicy około 700 metrów pełniła funkcję głównego ciągu komunikacyjnego terenu wystawowego. Projekt przygotowany przez pracownię Sou Fujimoto Architects powstał z drewna, z wykorzystaniem zarówno nowoczesnych modułów, jak i tradycyjnych japońskich technik stolarskich Nuki.
Od początku zakładano, że obiekt będzie miał charakter tymczasowy. Mimo to sam architekt liczył, że w przypadku powodzenia wystawy uda się zachować konstrukcję – podobnie jak niegdyś stało się z paryską Wieżą Eiffla. Jak podkreśla Sou Fujimoto, przy odpowiedniej konserwacji The Grand Ring mógłby funkcjonować nawet przez sto lat.
Rozbiórka ruszyła w grudniu. Dezeen Fujimoto przyznał, że według posiadanych przez niego informacji aż około 70 procent konstrukcji zostanie rozdrobnione i przeznaczone na paliwo. Kolejne 20 procent ma szansę zostać starannie zdemontowane i wykorzystane ponownie w innych lokalizacjach. Zachowana w pierwotnej formie ma być jedynie niewielka część – około 200 metrów pierścienia, co odpowiada mniej więcej jednej dziesiątej całości.
Decyzja ta budzi kontrowersje, zwłaszcza w kontekście zrównoważonego budownictwa i ponownego wykorzystania materiałów. Japońskie władze wskazują, że energetyczne przetworzenie drewna również stanowi formę recyklingu. Z takim podejściem nie zgadza się jednak sam autor projektu, który podkreśla, że drewno konstrukcyjne tej klasy mogłoby otrzymać „drugie życie” w architekturze.
Warto dodać, że jeszcze jesienią japońskie media informowały o innych możliwych scenariuszach. Drewno z The Grand Ring miało być rozważane m.in. jako materiał do budowy mieszkań komunalnych. Organizator Expo 2025 przeprowadził także kilka aukcji elementów konstrukcji, których celem było znalezienie dla nich nowych zastosowań. Ostatnia z nich odbyła się na przełomie października i listopada.
Choć pracownia Sou Fujimoto Architects nie uczestniczy w procesie decyzyjnym dotyczącym losów obiektu, sam projekt pozostaje ważnym przykładem współczesnej architektury drewnianej. Zastosowane rozwiązania konstrukcyjne umożliwiały zarówno łatwą wymianę pojedynczych elementów, jak i sprawny demontaż oraz ponowny montaż w innym miejscu. Tym bardziej przyszłość The Grand Ring staje się symbolem szerszej dyskusji o tym, jak dziś traktujemy tymczasową architekturę i potencjał drewna jako materiału długowiecznego.
~kafal
